Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη κατά την τελετή παραλαβής του Βραβείου > Νόμπελ Λογοτεχνίας,

Ομιλία του Γιώργου Σεφέρη κατά την τελετή παραλαβής του Βραβείου

Νόμπελ Λογοτεχνίας, 11 Δεκεμβρίου 1963   Το πραγματικό του όνομα ήταν Γεώργιος[2] Σεφεριάδης. Γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 13 Μαρτίου[3] του 1900 και ήταν ο πρωτότοκος γιος του Στέλιου και της Δέσπως (το γένος Γ. Τενεκίδη) Σεφεριάδη. Πριν τη γέννησή του είχε γεννηθεί ένα άλλο κοριτσάκι, η Μαρία-Ιωάννα, στις 16 Ιανουαρίου 1899, αλλά πέθανε στις 7 Μαΐου της ίδιας χρονιάς.[4] Το 1902 γεννιέται η αδελφή του η Ιωάννα και το 1905 ο Άγγελος[5] Το 1906 αρχίζει η μαθητική του εκπαίδευση στο Λύκειο Χ. Αρώνη[6]. Το 1914, εποχή κατά την οποία άρχισε να γράφει τους πρώτους στίχους του, με το ξέσπασμα του Μεγάλου Πολέμου κατά τη θερινή περίοδο του έτους, η οικογένεια μετανάστευσε στην Ελλάδα[7]. Ο Γιώργος Σεφέρης ενεγράφη στο Πρότυπο Κλασσικό Γυμνάσιο Αθηνών[8], από το οποίο αποφοίτησε τον Μάιο του 1917 με μέσο όρο 8,35/10.[9]. Εγγράφεται στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στις 14 Ιουλίου του 1918, η μητέρα του μαζί με τους δύο γιους και την κόρη της Ιωάννα (μετέπειτα σύζυγο Κ. Τσάτσου) μετέβη στο Παρίσι, όπου ο πατέρας τους Στέλιος εργαζόταν ως δικηγόρος Ο Στέλιος Σεφεριάδης επιθυμούσε όλη η οικογένειά του να μεταφερθεί στο Παρίσι κι ο γιος του Γιώργος να σπουδάσει στη Γαλλική πρωτεύουσα.[10]. Ο Γιώργος Σεφέρης έμεινε εκεί μέχρι το καλοκαίρι του 1924, ασχολούμενος με τη λογοτεχνία: μεταφράσεις, αναγνώσεις γάλλων κλασικών και συγγραφή ποιημάτων,[11] και αποκτώντας το πτυχίο της Νομικής, τον Οκτώβριο του 1921[12] Στη συνέχεια μεταβαίνει-τέλη Αυγούστου 1924[13], στο Λονδίνο για την τελειοποίηση των αγγλικών του εν όψει των εξετάσεων στο Υπoυργείο Εξωτερικών. Αν και επιχείρησε τελικά εγκατέλειψε την προσπάθεια απόκτησης διδακτορικού διπλώματος. [14] Τον Φεβρουάριο του 1925 επιστρέφει στην Αθήνα[15] και το 1927 διορίζεται[16] στη διπλωματική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών ως ακόλουθος πρεσβείας Ο διπλωμάτης και ποιητής Γιώργος Σεφέρης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με Νόμπελ και συγκεκριμένα με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στις 10 Δεκεμβρίου 1963, στην τελετή απονομής που έγινε στην Στοκχόλμη, παρέλαβε το επίζηλο βραβείο από τον βασιλιά της Σουηδίας Γουσταύο. Ο ίδιος δήλωσε :  Διαλέγοντας έναν Έλληνα ποιητή για το βραβείο Νομπέλ, νομίζω πως η Σουηδική Ακαδημία θέλησε να εκδηλώσει την αλληλεγγύη της με τη ζωντανή πνευματική Ελλάδα. Εννοώ: αυτή την Ελλάδα για την οποία τόσες γενεές αγωνίστηκαν, προσπαθώντας να κρατήσουν ό,τι ζωντανό από τη μακριά παράδοση της. Νομίζω, ακόμη, ότι η Σουηδική Ακαδημία θέλησε να δείξει πως η σημερινή ανθρωπότητα χρειάζεται και την ποίηση - κάθε λαού - και το ελληνικό πνεύμα.       Εδώ και μήνες η Ελλάδα είναι στο πραιτώριο.  Χλευάζεται και > κατασυκοφαντείται.  Αναίσχυντοι αργυραμοιβοί την παίζουν στα ζάρια. > Προσβάλλουν τους ανθρώπους της, αμφισβητούν την ιστορία της και τον > πολιτισμό της. Όποια  εφημερίδα και να ανοίξεις, μας έχουν κατατάξει > στα  «σκουπίδια». Μας θεωρούν ένα περιττό βάρος, από το οποίο > όλοιθέλουν να απαλλαγούν, αλλά δεν ξέρουν ακόμα πώς. > Ε, λοιπόν, η Ελλάδα δεν είναι για τα σκουπίδια! > Δεν είμαστε  οι Έλληνες διεφθαρμένοι και τεμπέληδες. Χαβαλέδες ήμασταν > για πολύ καιρό. Βάλαμε τον αυτόματο πιλότο. Ένας φτωχός λαός, που > γνώρισε την αφθονία και παρασύρθηκε γιατί νόμισε πως θα κρατήσει για > πάντα. Πίστεψε και στα «ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» κάποιων > αδίστακτων πολιτικάντηδων. Για την ακρίβεια ίσως στην Ελλάδα υπάρχουν > λιγότεροι διεφθαρμένοι και τεμπέληδες απ’ ότι σε πολλές άλλες χώρες. > Και τώρα ήρθε η ώρα του λογαριασμού. Είναι μια δύσκολη ώρα, αλλά δεν > ήρθε το τέλος. > Όμως, ευτυχώς ακόμα στην Ελλάδα το 15% του πληθυσμού της δεν ζει με κουπόνια. > Ευτυχώς ακόμα στην Ελλάδα, κάθε ελληνόπουλο έχει δωρεάν πρόσβαση στο > Πανεπιστήμιο. > Ευτυχώς ακόμα στην Ελλάδα έχουμε ένα, έστω ημιτελές, αλλά έχουμε σύστημα υγείας. > Ευτυχώς ακόμα στην Ελλάδα έχουμε ένα κράτος που έχει μια μεγάλη > περιουσία. Άλλα κράτη δεν έχουν τίποτα. Αυτήν βλέπουν και > ξερογλύφονται. > Ευτυχώς ακόμα στην Ελλάδα οι γονείς βοηθάνε τα παιδιά τους και εκείνα > τους γονείς τους. > Ευτυχώς, η μικρή και φτωχή Ελλάδα δεν ήταν απούσα από καμιά μεγάλη > μάχη για την ελευθερία. Και έδινε το είναι της, όταν οι άλλοι είχαν > ήδη παραδώσει και την ψυχή και το πνεύμα. > Ευτυχώς ακόμα, η Ελλάδα έχει μέλλον. > Έβλεπα εκείνα τα κορίτσια της Εθνικής Ομάδος Πόλο, να ανεβαίνουν στον > Όλυμπο,  μες τη «φωλιά του Δράκου», και είπα , πως  δεν χάθηκε η > ελπίδα. Υπάρχει ακόμα το μέταλλο του νικητή. > Η Ελλάδα έχει μέλλον, γιατί στη μακραίωνα ιστορία της κάθε μεγάλη ήττα > και καταστροφή, αντί να την  αφανίσει, την ανάσταινε! > Γιατί τα γράφω αυτά; Μου τηλεφώνησαν κάποιοι «φίλοι» απ’ το εξωτερικό > και  μας ….νεκρολογούσαν! Είναι απ’ τα κοράκια που έχουν στοιχηματίσει > στην πτώχευσή μας και ανησυχούν μήπως και χάσουν τα λεφτά τους!  Και > βιάζονται! Τόσο πολύ θύμωσα που έκλεισα το τηλέφωνο. Ύστερα τους > έστειλα το κείμενο που ακολουθεί…. > Στις 10 Δεκεμβρίου, έγινε η τελετή απονομής των βραβείων Νόμπελ και το βράδυ της ίδιας ημέρα, ο Σεφέρης εκφώνησε ένα σύντομο λόγο στο δείπνο που παρατέθηκε για τους νομπελίστες στο Δημαρχείο της Στοκχόλμης, ενώ την επομένη έδωσε διάλεξη στην Σουηδική Ακαδημία. Στην ομιλία του, συνόψισε τις πεποιθήσεις του, για την άμεση και αδιάσπαστη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας από την αρχαιότητα ως τη σημερινή εποχή: « ...Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα...». Αναφέρθηκε επίσης στην αναγκαιότητα και την λειτουργία της ποίησης στο σύγχρονο κόσμο:« Είναι σημαντικό το ότι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και όλη την ποίηση γενικά, ακόμη και όταν αναβρύζει ανάμεσα σ' ένα λαό περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση». Η Ομιλία Τούτη την ώρα αισθάνομαι πως είμαι ο ίδιος μια αντίφαση. Αλήθεια, η Σουηδική Ακαδημία έκρινε πως η προσπάθειά μου σε μια γλώσσα περιλάλητη επί αιώνες, αλλά στην παρούσα μορφή της περιορισμένη, άξιζε αυτή την υψηλή διάκριση. Θέλησε να τιμήσει τη γλώσσα μου, και να – εκφράζω τώρα τις ευχαριστίες μου σε ξένη γλώσσα*. Σας παρακαλώ να μου δώσετε τη συγγνώμη που ζητώ πρώτα- πρώτα από τον εαυτό μου. Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. O ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμη πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: «Ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα» λέει ο Ηράκλειτος· «ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν»**. Συλλογίζομαι πως δεν αποκλείεται ολωσδιόλου να ωφεληθεί ένας σύγχρονος επιστήμων, αν στοχαστεί τούτο το απόφθεγμα του Ίωνα φιλοσόφου. Όσο για μένα συγκινούμαι παρατηρώντας πως η συνείδηση της δικαιοσύνης είχε τόσο πολύ διαποτίσει την ελληνική ψυχή, ώστε να γίνει κανόνας και του φυσικού κόσμου. Και ένας από τους διδασκάλους μου, των αρχών του περασμένου αιώνα, γράφει: «…θα χαθούμε, γιατί αδικήσαμε…»***. Αυτός ο άνθρωπος ήταν αγράμματος· είχε μάθει να γράφει στα τριάντα πέντε χρόνια της ηλικίας του. Αλλά στην Ελλάδα των ημερών μας, η προφορική παράδοση πηγαίνει μακριά στα περασμένα όσο και η γραπτή. Το ίδιο και η ποίηση. Είναι για μένα σημαντικό το γεγονός ότι η Σουηδία θέλησε να τιμήσει και τούτη την ποίηση και όλη την ποίηση γενικά, ακόμη και όταν αναβρύζει ανάμεσα σ' ένα λαό περιορισμένο. Γιατί πιστεύω πως τούτος ο σύγχρονος κόσμος όπου ζούμε, ο τυραννισμένος από το φόβο και την ανησυχία, τη χρειάζεται την ποίηση. Η ποίηση έχει τις ρίζες της στην ανθρώπινη ανάσα – και τι θα γινόμασταν, αν η πνοή μας λιγόστευε; Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης – κι ένας Θεός το ξέρει αν τα δεινά μας δεν τα χρωστάμε στη στέρηση εμπιστοσύνης. Παρατήρησαν, τον περασμένο χρόνο, γύρω από τούτο το τραπέζι, την πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης και στη λογοτεχνία· παρατήρησαν πως ανάμεσα σ' ένα αρχαίο ελληνικό δράμα και ένα σημερινό η διαφορά είναι λίγη. Ναι, η συμπεριφορά του ανθρώπου δε μοιάζει να έχει αλλάξει βασικά. Και πρέπει να προσθέσω πως νιώθει πάντα την ανάγκη ν' ακούει τούτη την ανθρώπινη φωνή που ονομάζουμε ποίηση. Αυτή τη φωνή που κινδυνεύει να σβήσει κάθε στιγμή από στέρηση αγάπης και ολοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγημένη, ξέρει πού να 'βρει καταφύγιο· απαρνημένη, έχει το ένστικτο να πάει να ριζώσει στους πιο απροσδόκητους τόπους. Γι' αυτή δεν υπάρχουν μεγάλα και μικρά μέρη του κόσμου. Το βασίλειό της είναι στις καρδιές όλων των ανθρώπων της γης. Έχει τη χάρη ν' αποφεύγει πάντα τη συνήθεια, αυτή τη βιομηχανία. Χρωστώ την ευγνωμοσύνη μου στη Σουηδική Ακαδημία, που ένιωσε αυτά τα πράγματα· που ένιωσε πως οι γλώσσες, οι λεγόμενες περιορισμένης χρήσης, δεν πρέπει να καταντούν φράχτες, όπου πνίγεται ο παλμός της ανθρώπινης καρδιάς· που έγινε ένας Άρειος Πάγος ικανός: να κρίνει με αλήθεια επίσημη την άδικη μοίρα της ζωής, για να θυμηθώ το Σέλλεϋ, τον εμπνευστή, καθώς μας λένε, του Αλφρέδου Νομπέλ, αυτού του ανθρώπου που μπόρεσε να εξαγοράσει την αναπόφευκτη βία με τη μεγαλοσύνη της καρδιάς του. Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα. * Η ομιλία γράφτηκε και δόθηκε στα γαλλικά. ** «δεν πρέπει ο Ήλιος να ξεπερνάει το μέτρο· διαφορετικά, οι ίδιες οι Ερινύες θα προσφερθούν ως βοηθοί της Δικαιοσύνης» *** Ο Σεφέρης αναφέρεται στο Μακρυγιάννη, ο οποίος όμως αποδίδει τη συγκεκριμένη φράση σε έναν Τούρκο μπέη. > “Ἀνήκω σὲ µία χώρα µικρή. > Ἕνα πέτρινο ἀκρωτήρι στὴ Μεσόγειο, ποὺ δὲν ἔχει ἄλλο ἀγαθὸ παρὰ τὸν > ἀγώνα τοῦ λαοῦ, τὴ θάλασσα, καὶ τὸ φῶς τοῦ ἥλιου. > Εἶναι µικρὸς ὁ τόπος µας, ἀλλὰ ἡ παράδοσή του εἶναι τεράστια καὶ τὸ > πράγµα ποὺ τὴ χαρακτηρίζει εἶναι ὅτι µᾶς παραδόθηκε χωρὶς διακοπή. > Ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν ἔπαψε ποτὲ της νὰ µιλιέται. Δέχτηκε τὶς > ἀλλοιώσεις ποὺ δέχεται καθετὶ ζωντανό, ἀλλὰ δὲν παρουσιάζει κανένα > χάσµα. > Ἄλλο χαρακτηριστικὸ αὐτῆς τῆς παράδοσης εἶναι ἡ ἀγάπη της γιὰ τὴν > ἀνθρωπιά, κανόνας της εἶναι ἡ δικαιοσύνη. > Στὴν ἀρχαία τραγωδία, τὴν ὀργανωµένη µὲ τόση ἀκρίβεια, ὁ ἄνθρωπος ποὺ > ξεπερνᾶ τὸ µέτρο, πρέπει νὰ τιµωρηθεῖ ἀπὸ τὶς Ἐρινύες. > Ὅσο γιὰ µένα συγκινοῦµαι παρατηρώντας πὼς ἡ συνείδηση τῆς δικαιοσύνης > εἶχε τόσο πολὺ διαποτίσει τὴν ἑλληνικὴ ψυχή, ὥστε νὰ γίνει κανόνας τοῦ > φυσικοῦκόσµου. > Καὶ ἕνας ἀπὸ τοὺς διδασκάλους µου, τῶν ἀρχῶν τοῦ περασµένου αἰώνα, > γράφει: «… θὰ χαθοῦµε γιατί ἀδικήσαµε …». > Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἦταν ἀγράµµατος. Εἶχε µάθει νὰ γράφει στὰ τριάντα > πέντε χρόνια τῆς ἡλικίας του.  Ἀλλὰ στὴν Ἑλλάδα τῶν ἡµερῶν µας, ἡ > προφορικὴ παράδοση πηγαίνει µακριὰ στὰ περασµένα ὅσο καὶ ἡ γραπτή. Τὸ > ἴδιο καὶ ἡ ποίηση. > Εἶναι γιὰ µένα σηµαντικὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Σουηδία θέλησε νὰ τιµήσει > καὶ τούτη τὴν ποίηση καὶ ὅλη τὴν ποίηση γενικά, ἀκόµη καὶ ὅταν > ἀναβρύζει ἀνάµεσα σ’ἕνα λαὸ περιορισµένο. > Γιατί πιστεύω πὼς τοῦτος ὁ σύγχρονος κόσµος ὅπου ζοῦµε, ὁ > τυρρανισµένος ἀπὸ τὸ φόβο καὶ τὴν ἀνησυχία, τὴ χρειάζεται τὴν ποίηση. > Ἡ ποίηση ἔχει τὶς ρίζες της στὴν ἀνθρώπινη ἀνάσα – καὶ τί θὰ > γινόµασταν ἂν ἡ πνοή µας λιγόστευε; > Εἶναι µία πράξη ἐµπιστοσύνης – κι ἕνας Θεὸς τὸ ξέρει ἂν τὰ δεινά µας > δὲν τὰ χρωστᾶµε στὴ στέρηση ἐµπιστοσύνης. > Παρατήρησαν, τὸν περασµένο χρόνο γύρω ἀπὸ τοῦτο τὸ τραπέζι, τὴν πολὺ > µεγάλη διαφορὰ ἀνάµεσα στὶς ἀνακαλύψεις τῆς σύγχρονης ἐπιστήµης καὶ > στὴλογοτεχνία. παρατήρησαν πὼς ἀνάµεσα σ’ ἕνα ἀρχαῖο ἑλληνικὸ δράµα > καὶ ἕνα σηµερινό, ἡ διαφορὰ εἶναι λίγη. Ναί, ἡ συµπεριφορὰ τοῦ > ἀνθρώπου δὲ µοιάζει νὰἔχει ἀλλάξει βασικά. Καὶ πρέπει νὰ προσθέσω πὼς > νιώθει πάντα τὴν ἀνάγκη ν’ ἀκούσει τούτη τὴν ἀνθρώπινη φωνὴ ποὺ > ὀνοµάζουµε ποίηση. Αὐτὴ ἡ φωνὴ ποὺ κινδυνεύει νὰ σβήσει κάθε στιγµὴ ἀπὸ > στέρηση ἀγάπης καὶ ὁλοένα ξαναγεννιέται. Κυνηγηµένη, ξέρει ποὺ νὰ > ’βρει καταφύγιο, ἀπαρνηµένη, ἔχει τὸ ἔνστικτο νὰ πάει νὰ ριζώσει στοὺς > πιὸ ἀπροσδόκητους τόπους. Γι’ αὐτὴ δὲν ὑπάρχουν µεγάλα καὶ µικρὰ µέρη > τοῦ κόσµου. Τὸ βασίλειό της εἶναι στὶς καρδιὲς ὅλων τῶν ἀνθρώπων τῆς > γῆς. Ἔχει τὴ χάρη ν’ ἀποφεύγει πάντα τὴ συνήθεια, αὐτὴ τὴ βιοµηχανία. > Χρωστῶ τὴν εὐγνωµοσύνη µου στὴ Σουηδικὴ Ἀκαδηµία ποὺ ἔνιωσε αὐτὰ τὰ > πράγµατα, ποὺ ἔνιωσε πὼς οἱ γλῶσσες, οἱ λεγόµενες περιορισµένης > χρήσης, δὲν πρέπει νὰ καταντοῦν φράχτες ὅπου πνίγεται ὁ παλµὸς τῆς > ἀνθρώπινης καρδιᾶς, ποὺ ἔγινε ἕνας Ἄρειος Πάγος ἱκανός νὰ κρίνει µὲ > ἀλήθεια ἐπίσηµη τὴν ἄδικη µοίρα τῆς ζωῆς, γιὰ νὰ θυµηθῶ τὸν Σέλλεϋ, > τὸν ἐµπνευστή, καθώς µᾶς λένε, τοῦ Ἀλφρέδου Νοµπέλ, αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου > ποὺ µπόρεσε νὰ ἐξαγοράσει τὴνἀναπόφευκτη βία µὲ τὴ µεγαλοσύνη τῆς > καρδιᾶς του. > Σ’ αὐτὸ τὸν κόσµο, ποὺ ὁλοένα στενεύει, ὁ καθένας µας χρειάζεται ὅλους > τούς ἄλλους. Πρέπει ν’ ἀναζητήσουµε τὸν ἄνθρωπο, ὅπου καὶ νὰ > βρίσκεται. > Ὅταν στὸ δρόµο τῆς Θήβας, ὁ Οἰδίπους συνάντησε τὴ Σφίγγα, κι αὐτὴ τοῦ > ἔθεσε τὸ αἴνιγµά της, ἡ ἀπόκρισή του ἦταν: ὁ ἄνθρωπος. Τούτη ἡ ἁπλὴ > λέξη χάλασε τὸ τέρας. Ἔχουµε πολλὰ τέρατα νὰ καταστρέψουµε.  Ἂς > συλλογιστοῦµε τὴν ἀπόκριση τοῦ Οἰδίποδα.»

 

​ 

Πριν Μιλήσεις, Άκου.

 Πριν Γράψεις, Σκέψου.

 Πριν Πληγώσεις, Νιώσε.

 Πριν Μισήσεις, Αγάπησε.

Πριν  τα Παρατήσεις, Προσπάθησε.

 Μα Πριν Πεθάνεις, ΖΗΣΕ!

Η νάκα και το μπεσίκι (σαρμανίτσα)

Του Βαγγέλη Μητράκου

 

 

Κάποτε τα μωρά παιδιά δεν είχαν παιδικό δωμάτιο ούτε καν κρεβατάκι. 


 Η μάνα είχε (γιαγιά προς γιαγιά κληρονομιά) μια νάκα από χοντρό πανί ή από δέρμα, έβαζε μέσα το μωρό, το τύλιγε με κανά υφαντό του αργαλειού, το κοβε στον ώμο κι αμολιότανε για το όργωμα, για τη σπορά, για τον θέρο, για το αλώνισμα, για τον μύλο, για τον τρύγο, για το πλύσιμο και το κοπάνισμα στη βρύση και στο ποτάμι, για τα πρόβατα...
Κρέμαγε τη νάκα με το παιδί (καλά βυζαγμένο για να μην κλαίει) από ένα γερό κλαρί κι άρχιζε τις δουλειές της. Και η νάκα με το μωρό κουνιόταν πέρα δώθε από το αεράκι και τα πουλιά από τα κλαδιά νανούριζαν το μωρό με τα γλυκοκελαηδήματά τους κι όταν το ξυπνούσε η μάνα του για να το ξαναβυζάξει είχε το μωρό τα μάγουλά του κατακόκκινα σαν γινωμένο ρόδι του καλοκαιριού και τα μάτια του είχαν μαζέψει μέσα τους όλο το χρυσάφι του ήλιου και το γαλάζιο τ ουρανού.

Αργά το βράδυ ξεκρέμαγε η μάνα τη νάκα απ το κλαρί, την πέρναγε ξανά στον ώμο κι έπαιρνε το μονοπάτι για το σπίτι. Άλλαζε το μωρό, το βύζαινε και το ʼβαζε μετά στο μπεσίκι (σαρμανίτσα), φτιαγμένο με το χέρι από ξύλο καλό, στολισμένο με ζωγραφιές από λουλούδια και πουλάκια και χρώματα, κάποιες φορές σκαλιστό, κι ύστερα με το πόδι (για να χει τα χέρια ελεύθερα για τη ρόκα, για το ξεσπύρισμα του καλαμποκιού και των ξερών φασολιών, για το ξάσιμο του μαλλιού, για το πλέξιμο και το κέντημα...) κούναγε το μπεσίκι πέρα-δώθε, πέρα-δώθε, πέρα-δώθε...Ήταν έτσι κατασκευασμένη που με το πόδι της Γιαγιάς, της Μάνας ή της μεγάλης Αδερφής κυλιόταν κατά το ήμισυ και στο πλάϊ βοηθώντας το μωρό ή το μικρό παιδί να το πάρει ο ύπνος, να κουνιέται πέρα δώθε και έτσι να πάψει να λιγώνει(λίγωσε από το κλάμα λέγαμε) και για να κοιμάται ευκολότερα.
Τα πλαϊνά του ήταν με στενές σανιδούλες (πήχες) για να μην υπάρχει φόβος να πέσει κάτω το μωρό και προς το κεφάλι ήταν ψηλότερο σε σχέση με τα πόδια.
Κι ο ύπνος πάντα βέβαια με το νανούρισμα ή με το τραγούδι. "...με τό' νασ χέρι κούναμε και με τα χέρια σ' γνέσε ..." λέει το τραγούδι της Χάϊδως. Και το μωρό στη σαρμανίτσα, γεμάτο από τη ζωή που ρούφηξε όλη τη μέρα, νανουρισμένο από το ρυθμικό, μαλακό κούνημα, από τις σιγανοκουβέντες, τα παραμύθια και τα τραγούδια, πέταγε στους εφτά ουρανούς και κλείνανε τʼ αγγελικά του μάτια κι ακουγόταν η ανασούλα του καθώς, λένε, ακούγεται το αεράκι σαν περνά μέσα από τα δέντρα του Παραδείσου.
 Και μετά σβήνανε οι λάμπες και τα λυχνάρια, πλάγιαζαν κι οι μεγάλοι κι οι μικροί στρωματσάδα αποκαμωμένοι από τον κάματο της ημέρας κι άφηναν το νανούρισμα του χωριού να τους πάρει στην αγκαλιά του...τη φωνή του γκιόνη από την αντικρινή ράχη, το μονότονο τραγούδι των τριζονιών μέσα στις φυλλωσιές του κήπου, το αλύχτημα των σκύλων προς στο φεγγάρι, το γκάρισμα από ένα γαϊδούρι που είχε αϋπνίες, το χτύπημα από τις οπλές των αλόγων στο κατώι, την κραυγή ενός τσακαλιού που ετοιμαζόταν να βγει για κυνήγι στην πέρα ράχη, το τροκάνι μιας γίδας που ξυνότανε νυχτιάτικα.
Κι αύριο μέρα του Θεού θα ξημέρωνε! Κι αύριο το φως του ήλιου θα ξύπναγε γλυκά τα όνειρα  των ανθρώπων!

Η κούνια και ο ύπνος του μωρού και του παιδιού είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με το Νανούρισμα.
Νανούρισμα με τραγούδια, με παραμύθια, με ιστορίες. Νανουρίσματα και ταχταρίσματα αγάπης και τρυφερότητας όπως το παρακάτω που έμαθα από την αείμνηστη Μάνα μου την Κατέρω(Κατερίνη) και το κατέγραψα.

Κατέβα, ύπνε, απ' τα βουνά
κι έλα να βοηθήσεις
τούτο μικρό παιδάκι μου
να πάψει να λιγώνει…
Κοιμήσου εσύ πουλάκι μου
κι εγώ θα σε κουνάω.

Θα ξεδιαλέξω να σου πω
το πρώτο παραμύθι
για να σε πάρουν τα όνειρα…
με τις δουλειές μου να πιαστώ
γιατί η μέρα σώνει…

Κοιμήσου αγγελούδι μου
όσο να ξημερώσει
να πάει ο ήλιος νια τριχιά,
η μέρα να ζεστάνει!!!
Σε θέλω αητό να πέτεσαι
ξεφτέρι να ζυγιάζεις!!!  

Ενα μικρό μικρούσικο , μικρό στη σαρμανίτσα .
Εχει σαρμάντσα παρδαλή , φασκιά , μαλαματένια .
Τρεις βαϊοπούλες το κουνούν και τρεις το κανακεύουν
κι η μια την άλλη λέγανε κι η μια την άλλη λένε :
Ελάτε ν’ αγοράσουμε κουδούνια με χεράκια
για να τ’ ακούει η μάνα του να χαίρεται η καρδιά της ,

για να τ’ ακού ο πατέρας του ν’ αρέσκεται η καρδιά του .
Νάνι, ω ,ω ,ω,…….


 

Κοιμήσου καλορίζικο και καλοτελειωμένο,

που σ’ εχ’ αφέντης ο Χριστός καλά μελετημένο.

Κοιμήσου, που να σε χαρεί η μάνα που σε γέννα

κι αφέντης όπου σ’ έκανε να ιδεί καλά ‘πο σένα.

Ο ύπνος μου στα μάτια σου και η γεια μου στη χαρά σου

και η αγρυπνιά σου μετ’ αμέ να κάνουν τα προικιά σου.

 

Κοιμάται εμένα ο σκρίνος μου
και πώς θα τον ξυπνήσω,
πού θα βρω διαμαντόπετρες
να τον πετροβολήσω;

Ζαλίζομαι, ζαλίζομαι
όταν σε συλλογίζομαι.

Κοιμάται εμένα ο σκρίνος μου
και πώς θα τον ξυπνήσω;
Να πάρω το ροδόσταμο
να τον δροσολογήσω.

Ζαλίζομαι, ζαλίζομαι
όταν σε συλλογίζομαι.

Πάρε το ύπνε το παιδί,
κι άμε το στα περβόλια.
Γέμισε τα στηθάκια του,
γαρύφαλλα και ρόδα.
Κοιμήσου εσύ , μωράκι μου,
σε κούνια καρυδένια,
σε ρουχαλάκια κεντητά
και μαργαριταρένια.
Κοιμήσου με τη ζάχαρη,
κοιμήσου με το μέλι
και νίψου με το ανθόνερο,
που νίβονται οι αγγέλοι.

 

Μιά πρόσκληση, μιά πρόκληση ...και ο Θεός βοηθός....

Μια πρόσκληση, μια πρόκληση, πέταξε στον αέρα
και αναστάτωση έφερε, στο FB πέρα ως πέρα !!!
Κεντήστρες προσκαλέστηκαν, σ΄ένα συλλογικό,
και ενθουσιαστήκανε με τρόπο…..μαγικό !!!
Πριν πιάσουν τα βελόνια τους μαζί με τις κλωστές,
ξεκίνησαν τα σχέδια, να ψάχνουν βιαστικές,
ανοίξαν τα μπαούλα τους, βαλίτσες και συρτάρια,
αρχεία υπολογιστών , και κούτες στα πατάρια…
Ομάδα φτιάξανε ευθύς , να λένε τα δικά τους
με ζήλο επιδοθήκανε, εις τα συλλογικά τους !!!
Περίσσιος ενθουσιασμός και η έξαψη μεγάλη,
σαν τη φωτιά τις τύλιξε , τη μία μετά την άλλη…
Μία ιδέα που έδωσε στη φαντασία φτερά,
και στις ψυχές τους χάρισε ανείπωτη χαρά,
κάθε κεντήστρα λαχταρά, να την υλοποιήσει
κι ελληνικό πολιτισμό με τέχνη να κεντήσει !!!

Αφιερωμένο με αγάπη σε όλες τις φίλες και σε κάθε μία ξεχωριστά, της Ομάδας 
« Η συντροφιά του Συλλογικού κεντήματος»
Κλαυδία Μάμαλη Νοέμβριος 2017

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ !!!
  
Μία έννοια μεγαλειώδης και υπέροχη θα ζωντανέψει με βελόνα και κλωστή από τα χέρια μας, τη φαντασία μας, το μεράκι μας !!! Σε ύφασμα ΑΙΝΤΑ εκρού (4.5 βελονιές στο 1 εκατοστό ή γιά μεγάλα θέματα, 5.5 βελονιές στο 1 εκατοστό ) θα κεντήσουμε όποιο θέμα επιλέξουμε, συναφές με τις 3 χρονικές περιόδους της Ελληνικής ιστορίας : ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΒΥΖΑΝΤΙΟ, ΝΕΩΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ. Κάθε μία από εμάς καλείται να κεντήσει ένα ή περισσότερα κομμάτια.Το κάθε κομμάτι θα πρέπει να περιλαμβάνει μοτίβο, ή παράσταση κλπ Ρητό, στίχους, απόσπασμα κειμένου, μαντινάδα, παροιμία κλπ και το σύνολο θα πρέπει να περικλείεται από μπορντούρα της επιλογής μας. Ολα τα  κεντημένα κομμάτια θα ενσωματωθούνε σε κάμποτο ώστε να αφηγηθούνε την ιστορική συνέχεια του Ελληνικού πολιτισμού !!!

Φίλες συνοδοιπόροι στο πρωτοποριακό εγχείρημα του Συλλογικού κεντήματος, πρωταρχικό μας μέλημα  η συγκέντρωση υλικού....θα ξεκινήσουμε να κεντάμε όταν θα έχουμε κάνει το σχετικό πλάνο επί χάρτου, τότε θα γνωστοποιηθεί και στην κάθε συμμετέχουσα τι ακριβώς θα κάνει....στο μεταξύ είναι όμορφο να ανταλλάσσουμε τις ιδέες μας και να βοηθάμε στην αναζήτηση.... γι΄αυτό δημιουργήσαμε στο FB την Ομάδα : Η ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΚΕΝΤΗΜΑΤΟΣ 

Καλείσθε λοιπόν να συμπληρώσετε τον παρακάτω κατάλογο που στη συνέχεια θα προχωρήσουμε στην επεξεργασία ανάλογα με το υλικό που θα... μπορέσουμε να συγκεντρώσουμε....

Επί του προκειμένου λοιπόν :

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Ο Ασκληπιός και ο Ορκος του Ιπποκράτη θεωρώ ότι πρέπει να έχουνε τη θέση τους . Αναζητάμε σχετικά σχέδια.
Η έννοια της Δικαιοσύνης επίσης , νομίζω ότι δεν πρέπει να λείπει. Αναζητάμε σχέδια.
Η Φιλοσοφία . Τι σχετικό μπορούμε να συμπεριλάβουμε;;;
Ο Μέγας Αλέξανδρος
Οι 12 Θεοί
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες
ΑΛΦΑΒΗΤΟ
Δελφικά παραγγέλματα (Θα τα κεντήσει η Νίκη Πολιτιάνου)
ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ
ΤΕΧΝΕΣ (Θέατρο, Γλυπτική, Ποίηση...)

ΒΥΖΑΝΤΙΟ

Δικέφαλος αετός
Αγία Σοφία (Θέλει να την κεντήσει η Αφροδίτη Τσάλου, λόγω καταγωγής) αναζητάμε σχέδιο (έχει βρεθεί κάποιο αλλά είναι πολύ μεγάλο) συνεχίζουμε την αναζήτηση ποιά φίλη έχει πρόσβαση σε ρώσικες σελίδες;;;
Εικόνες
Ψηφιδωτά
Κείμενα 
Υμνοι


ΝΕΩΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ

Χάρτης
Σχέδια παραδοσιακών φορεσιών
Αποσπάσματα ποιημάτων κλπ
Εικόνες , τοπία,
Χάρτης της Ελλάδας
Εθνικός Υμνος και ελληνική σημαία


Εχουμε μπόλικη δουλειά !!! Ας ξεκινήσουμε !!!

"ΠΑΡΩΔΙΑ" ΤΟΥ «ΑΝ» ΤΟΥ ΚΙΠΛΙΝΓΚ~

 Αν ημπορείς την παλαβή να κάνεις, όταν οι άλλοι
σου κάνουνε το γνωστικό κι όλοι σε λένε φταίχτη·
αν δεν πιστεύεις τίποτα κι άλλοι δε σε πιστεύουν·
αν σχωρνάς όλα τα δικά σου, τίποτα των άλλων·
κι αν το κακό, που πας να κάνεις, δεν το αναβάλλεις
κι αν σ’ όσα ψέματα σου λεν με πιότερ’ απανταίνεις·
κι αν να μισείς ευφραίνεσαι κι όσους δε σε μισούνε
κι αν πάντα τον πολύξερο και τον καλόνε κάνεις.
Αν περπατάς με την κοιλιά κι ονείρατα δεν κάνεις
κι αν να στοχάζεσαι μπορείς μονάχα το ιντερέσο·
το νικημένο αν παρατάς και πάντα διπλαρώνεις
το νικητή, μα και τους δυο ξετσίπωτα προδίνεις·
αν ό,τι γράφεις κι ό,τι λες, το ξαναλέν κι οι άλλοι
γι’ αληθινό — να παγιδεύουν τον κουτό κοσμάκη·
αν λόγια κι έργα σου καπνόν ο δυνατός αέρας
τα διαβολοσκορπά κι εσύ ξαναμολάς καινούριον.
Αν όσα κέρδισες μπορείς να τα πληθαίνεις πάντα
και την πατρίδα σου κορώνα γράμματα να παίζεις·
κι αν να πλερώνεις την πεντάρα, που χρωστάς, αρνιέσαι
και μόνο να πληρώνεσαι σωστό και δίκιο το ’χεις·
αν η καρδιά, τα νεύρα σου κι ο νους σου εν αμαρτίαις
γεράσανε κι όμως εσύ τα στύβεις ν’ αποδίδουν·
αν στέκεις πάντα δίβουλος και πάντα σου σκυμμένος
κι όταν φωνάζουν οι άλλοι «εμπρός!» εσύ φωνάζεις «πίσω!»
Αν στην πλεμπάγια να μιλάει αρνιέται η αρετή σου
κι όταν ζυγώνεις δυνατούς, στα δυο λυγάς στη μέση·
κι αν μήτε φίλους μήτ’ εχθρούς ποτέ σου λογαριάζεις
και κάνεις πως τους αγαπάς, αλλά ποτέ κανέναν·
αν δεν αφήνεις ευκαιρία κάπου να κακοβάνεις
και μόνο, αν κάνεις το κακό, η ψυχή σου γαληνεύει,
δικιά σου θα ’ναι τούτ’ η Γης μ’ όλα τα κάλλη που ’χει
κι έξοχος θα ’σαι Κύριος, αλλ’ Άνθρωπος δε θα ’σαι!

Κώστας Βάρναλης

 

ΑΝΕΜΟΛΟΓΙΟΝ.....

α. Οι οκτώ του ανεμολόγιου

Οι σημάντορες άνεμοι που ιερουργούν που σηκώνουν το πέλαγος σαν Θεοτόκο, που φυσούν και ανάβουνε τα πορτοκάλια που σφυρίζουν στα όρη κι έρχονται:
Ο Μαΐστρος,  ο Λεβάντες,  ο Γαρμπής, ο Πουνέντες, ο Γραίγος,  ο Σιρόκος,  η Τραμουντάνα,  η Όστρια.

Οδυσσέας Ελύτης,   "Δοξαστικόν" του Άξιον Εστί:

1. ο ΒΟΡΙΑΣ και ο ΝΟΤΙΑΣ

Του μικρού βοριά παράγγειλα, να 'ναι καλό παιδάκι.

Μη μου χτυπάει πορτόφυλλα και το παραθυράκι.

Οδυσσέας Ελύτης

Όταν οι μεγάλες τιμές βαρομετρικής πίεσης βρίσκονται στα βόρεια του σημείου που βρισκόμαστε, τον άνεμο που θα γεννηθεί οι ναυτικοί τον λένε ΤΡΑΜΟΥΝΤΑΝΑ, λέξη με γιαγιά βενετσιάνα που εκτοπίζει την ελληνίδα ΒΟΡΙΑΣ στην καραβίσια γλώσσα.

Ωστόσο η «Βοριάς»  διατηρείται ζωντανή στη γλώσσα των βοσκών, των γεωργών και των ανθρώπων της πόλης. Φυσάει κυρίως τον χειμώνα είναι ο ισχυρότερος από τους άλλους επτά που σχετίζονται με σημεία του ορίζοντα. Οι ποιητές συγκινούνται συνήθως από την έντασή του,

ΒΟΡΙΑΣ χτυπάει την πόρτα μου και στην ψυχή μου αγιάζι και στα πικρά τα μάτια μου στιγμή στιγμή βραδιάζει
 Δημήτρης Χριστοδούλου, στίχος σε τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη

ενώ ο Γιάννης Τσαρούχης στο δικό του « Ανεμολόγιο» τον φαντάζεται σε ηλικία ωριμότητας με γκρίζα γενειάδα και έτσι τον ζωγραφίζει.

Καμιά φορά που δεν είναι τόσο ισχυρός οι στεριανοί τον λένε βοριαδάκι.

Όταν οι μεγάλες τιμές βαρομετρικής πίεσης βρίσκονται στα νότια του σημείου που βρισκόμαστε, τον άνεμο που θα γεννηθεί οι ναυτικοί τον λένε ΟΣΤΡΙΑ, λέξη με γιαγιά βενετσιάνα που εκτοπίζει την ελληνίδα ΝΟΤΙΑΣ στις συζητήσεις πάνω στο καράβι.

Ωστόσο στη γλώσσα των στεριανών η «Νοτιάς»  διατηρείται. Για τους στεριανούς της νότιας Ευρώπης ο Νοτιάς είναι υγρός μπορεί να φέρει και τη βροχή και εάν συμβεί να είναι «μαλακός» προσφέρει έως και απόλαυση.  

οξειδώθηκα μες στον ΝΟΤΙΑ των ανθρώπων

μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο.

Οδυσσέας Ελύτης

Ο Γιάννης Τσαρούχης τον φαντάζεται νεαρό και αμούστακο να κρατάει πήλινο δοχείο νερού και να το αδειάζει.

2.  ΛΕΒΑΝΤΕΣ και ΠΟΥΝΕΝΤΕΣ

Ο ανατολικός άνεμος που έρχεται από την ανατολή είναι για τους ναυτικούς ΛΕΒΑΝΤΕΣ. Η λέξη, με λατινική καταγωγή, την χρησιμοποιούσαν Τζενοβέζοι και Βενετσιάνοι,  έχει σε μεγάλο βαθμό υιοθετηθεί και από τους Έλληνες, εκτοπίζοντας μέχρι ενός σημείου την ελληνικής καταγωγής Απηλιώτης.

Ο δυτικός άνεμος, στη γλώσσα των ναυτικών είναι ΠΟΥΝΕΝΤΕΣ, όπως λέει και ο καπετάν Γρηγόρης. Η λέξη, με λατινική καταγωγή, την χρησιμοποιούσαν Τζενοβέζοι και Βενετσιάνοι, έχει λιγότερο περάσει στους στεριανούς Έλληνες οι οποίοι συνήθως προτιμούν την ελληνικής καταγωγής  ΖΕΦΥΡΟΣ.

3.  ΓΡΕΓΟΣ και ΓΑΡΜΠΗΣ.

Ο Βορειοανατολικός άνεμος στη γλώσσα των ναυτικών είναι ΓΡΕΓΟΣ. Για τους Βενετσιάνους που ταξίδευαν στη Μεσόγειο ήταν άνεμος grego «ερχόταν» δηλαδή από τη χώρα των Γραικών, την Ελλάδα.  Σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας ο ίδιος άνεμος λέγεται ΜΕΣΗΣ.

Ο Νοτιοδυτικός άνεμος στη γλώσσα των ναυτικών είναι ΓΑΡΜΠΗΣ, λέξη καταγόμενη από βενετσιάνικο garbin. Για τους στεριανούς Έλληνες είναι ΛΙΒΑΣ, λέξη με γιαγιά στην αρχαία Ελλάδα

.

4.  ΜΑΪΣΤΡΟΣ και ΣΟΡΟΚΟΣ.

Ο Βορειοδυτικός άνεμος για τους ναυτικούς έχει το όνομα ΜΑΪΣΤΡΟΣ. Η λέξη,  λατινικής καταγωγής, συχνά αναφερόμενη και ως μαϊστράλι έχει κυριαρχήσει, και στην καθημερινή ζωή εκτοπίζοντας σε μεγάλο βαθμό την αρχαιοελληνική ΣΚΙΡΩΝ,

ενώ διατηρείται και ως μία από τις αγαπημένες στην ποίηση και στο τραγούδι.

και ο άλλος μαΐστρος με τ' απάνω του αψηλό μπογάζι
Οδυσσέας Ελύτης

Κι όταν φυσάει το μαϊστράλι  αγκαλιαστοί κι αγάλι αγάλι

με το καράβι των ονείρων το τρελό    θα ρίξουμ' άγκυρα στης λήθης το γιαλό

( παλιό τραγούδι, που άρεσε στη γιαγιά )

Ο νοτιοανατολικός άνεμος για τους ναυτικούς είναι ο ΣΙΡΟΚΟΣ. Τον λένε και Σορόκο. Για τον ίδιο άνεμο διατηρείται στην ελληνική γλώσσα και η λέξη ΕΥΡΟΣ,  αλλά την  Σορόκο την προτιμούν οι ποιητές.

Ο Νίκος Καββαδίας, ναυτικός και ποιητής ταυτόχρονα,

μας έχει δώσει εκείνο το εκπληκτικό

«ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΟΥ ΤΑ ΚΥΒΕΡΝΟΥΣΕ ΣΟΡΟΚΑΔΑ»

Τη νύχτα σου’ πα στο καμπούνι μια ιστορία,

την ίδια που όλοι οι ναυτικοί λένε στη ράδα,

τα μάτια σου τα κυβερνούσε ΣΟΡΟΚΑΔΑ

κι όλο μουρμούριζες βραχνά : ''Φάλτσο η πορεία...

CAMBAY'S WATER, Πούσι, Νίκος Καββαδίας

β. Όταν η στεριά συναντά τη θάλασσα

.

 ο ΜΠΑΤΗΣ      
Στο Παλαιό Φάληρο, όπως και σε κάθε παραθαλλάσιο τόπο, φυσάει και ΜΠΑΤΗΣ, άνεμος που κάνει συχνά την εμφάνισή του σε τραγούδια και σε ποιήματα

Ο ΜΠΑΤΗΣ με το διάφανό του φύσημα     Γέρνει πανί του ονείρου   Μακριά

Έρωτας την υπόσχεσή του μουρμουρίζει   Φλοίσβος

Οδυσσέας Ελύτης

Φυσάει ο ΜΠΑΤΗΣ φυσάει τ’  αγέρι  τρελό μικρό μου  δικό μου ταίρι

Τραγούδι αγαπημένο του κάποτε

Η ΦΥΣΙΚΗ.   

Το νερό έχει πολύ μεγαλύτερη ειδική θερμότητα από το γήινο έδαφος, κι αυτό θα πει ότι μια μάζα εδάφους ζεσταίνεται πιο εύκολα από ίσης μάζας ποσότητα νερού.  Εξ άλλου η ηλιακή ακτινοβολία όταν πέφτει στο γήινο έδαφος απορροφάται σε μεγάλο βαθμό, ενώ φθάνοντας στην επιφάνεια της  θάλασσας διεισδύει σε μεγάλο βάθος μέσα στο νερό. Κατά το κύλημα, λοιπόν, της μέρας η στεριά θερμαίνεται πιο γρήγορα από τη θάλασσα με συνέπεια να θερμαίνεται πιο γρήγορα και ο αέρας που υπάρχει πάνω της .

Ο αέρας συνεπώς πάνω από τη στεριά αποκτά μικρότερη πίεση από τον αέρα πάνω από τη θάλασσα με αποτέλεσμα να δημιουργείται ροή αέρα από τη θάλασσα προς τη στεριά. Είναι η θαλάσσια αύρα που οι Έλληνες τη λένε ΜΠΑΤΗ.

γ. Οι άνεμοι και οι εποχές

 Το ΜΕΛΤΕΜΙ

Ο Έρωτας. Το Αρχιπέλαγο.

Και η αμεριμνησία των μελτεμιών του
Οδυσσέας Ελύτης, ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ

Μελτέμι κυκλαδίτικο σε φέρνει πάλι πίσω

πως θελα να 'μουν θεός για να σε συγκρατήσω

 ( κυκλαδίτικο)

Μελτέμι μου μη σταματάς όπου φυσάς θα πάω

εσύ είσαι αυτό που έψαχνα γι’ αυτό και σ’ αγαπάω

Το μελτέμι, λέξη τουρκικής καταγωγής, εμφανίζεται συχνά στα θερινά λεξιλόγια των ανθρώπων του Αιγαίου. Είναι άνεμος βορειοδυτικός που πνέει τους μήνες του καλοκαιριού – μέχρι και αρχές του φθινόπωρου – σε όλο σχεδόν το Αιγαίο.

Οι αρχαίοι έλληνες τον έλεγαν «ετήσιο» και η σύγχρονη αγγλική λέξη για τους εποχικούς αυτούς ανέμους είναι Etesians.Είναι άνεμοι ψυχροί που δροσίζουν ευχάριστα το αιγαιοπελαγίτικο καλοκαίρι μολονότι επιβάλλουν ενίοτε και «απαγορευτικό» σε δρομολόγια μικρών σκαφών κυρίως.

Δημιουργούνται από ένα μεγάλο σύστημα υψηλών πιέσεων στα Βαλκάνια, βόρεια της Ελλάδας, και ένα σύστημα χαμηλών πιέσεων στην Μικρά Ασία.

δ. Το γήινο ανάγλυφο

ο ΒΑΡΔΑΡΗΣ της Θεσσαλονίκης

Φύσηξε ο Βαρδάρης και καθάρισε
Ήλιος λες και τελείωσε ο χειμώνας
Βγήκα μια βόλτα και μπροστά της βρέθηκα
Στάθηκα κι απόμεινα κοιτώντας

Νίκος Παπάζογλου

Φύσηξε τρελός Βαρδάρης

κάνει κρύο δυνατό

μη δακρύζεις κι αμφιβάλλεις

σαν Θεό μου σ’ αγαπώ

 Κώστας Βίρβος

( τραγούδι του Μίμη Πλέσσα)

Φύσαγε βαρδάρης,  στην Θεσσαλονίκη

και δεν είχα φράγκο,  ούτε για το νοίκι

Κώστας Βίρβος

( τραγούδι του Απόστολου Καλδάρα)

Με το ίδιο όνομα  το ΠΟΤΑΜΙ και ο ΑΝΕΜΟΣ. 700 περίπου χρόνια μετά τον Χριστό, σε εποχή Βυζαντινής αυτοκρατορίας  οι μογγόλοι Βαρδάροι εισβάλλουν στην κοιλάδα του Αξιού για να εγκατασταθούν τελικά εκεί, καλλιεργώντας εδάφη που τους παραχωρήθηκαν.

Γρήγορα αφομοιώθηκαν  από τους ντόπιους πληθυσμούς αλλά άφησαν τη λέξη Βαρδάρης ως συμπληρωματικό όνομα του ποταμού Αξιού – σε σύγχρονες σλαβικές γλώσσες, ο ποταμός  λέγεται  Вардар  Βαρδάρ - αλλά και στο όνομα του τοπικού ανέμου ο οποίος έπνεε και εξακολουθεί να πνέει στην περιοχή.

Ο Βαρδάρης κάνει περιοδικά την εμφάνισή του στη Θεσσαλονίκη ως ένας ξηρός βοριάς – ή βορειοδυτικός άνεμος – μεγάλης ταχύτητας.  Η εμφάνισή του στη Θεσσαλονίκη σχετίζεται και με το γήινο ανάγλυφο της περιοχής. Προέρχεται από το υψίπεδο των Σκοπίων και εισβάλλει στην ελληνική περιοχή από το άνοιγμα ανάμεσα στα βουνά Πάικο και Μπέλες. Διαρκεί δύο περίπου ημέρες και ενίοτε και τρεις έως τέσσερεις, αλλά κάνει αρκετές εμφανίσεις κατά τη διάρκεια της χρονιάς

ο ΛΙΒΑΣ που «καίει τα σπαρτά»

Των εχθρών τα φουσάτα περάσαν

σαν το ΛΙΒΑ που καίει τα σπαρτά

( το λέγαμε στο στρατό ως εμβατήριο)

Ο Λίβας, ένας από τους οκτώ του ανεμολόγιου, στο ελλαδικό ανάγλυφο είναι άνεμος ισχυρός αλλά πριν απόλα  ξηρός και θερμός. Η «γέννησή» του σχετίζεται με το ανάγλυφο της περιοχής. Αναπτύσσεται στην υπήνεμη πλευρά ενός ορεινού όγκου όταν ο ατμοσφαιρικός αέρας αναγκαστεί να υπερπηδήσει τον ορεινό αυτό όγκο.

Κατά την ανύψωσή τους στην προσήνεμη πλευρά, οι αέριες μάζες, εκτονώνονται αδιαβατικά και ψύχονται . Τα νέφη που σχηματίζονται δίνουν, συνήθως, βροχή κι ελευθερώνονται έτσι μεγάλα ποσά υδρατμών. Στη συνέχεια, ο σχεδόν χωρίς υδρατμούς αέρας που ξεπερνά τις κορυφές των ορεινών όγκων κατεβαίνει στην υπήνεμη πλευρά, συμπιέζεται αδιαβατικά και θερμαίνεται για να φθάσει έτσι θερμός και πολύ ξηρός στα  χαμηλά υψόμετρα.

Ο Άνεμος και η ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Για πολλά από τα φυτά του πλανήτη μας ο αέρας αποτελεί μια μηχανή του σεξ. Το σιτάρι, το κριθάρι, το καλαμπόκι, τα ένα σωρό λουλούδια  και όχι μόνο για να μεγιστοποιήσουν τις πιθανότητες επικονίασης διασπείρουν τη ΓΥΡΗ τους και ο πιο άμεσος τρόπος είναι να την εναποθέσουν στον αέρα. Και αυτό συμβαίνει σε πάνω από τα εννέα δέκατα της χλωρίδας του πλανήτη Γη.

Τα ανεμόφυλλα φυτά παράγουν εκπληκτικές ποσότητες γύρης – ένας θύσανος αραβοσίτου παράγει έως και 5 εκατομμύρια κόκκους γύρης και ένα απλό φύσημα του ανέμου είναι ικανό να μεταφέρει την πανάλαφρη ΓΥΡΗ μισό χιλιόμετρο μακριά μέσα σε ένα δευτερόλεπτο, μια ταχύτητα υπερηχητική.  Η γύρη ταξιδεύει έτσι δεκάδες χιλιόμετρα σε ψάχνοντας για ταίρι. Για όσα ζουν στο βόρειο ημισφαίριο ο ΜαρτιοΑπρίλιος είναι εποχή που η ιεροτελεστία  συντελείται με μεγάλους ρυθμούς .

Ο ΑΝΕΜΟΣ και η ΓΛΩΣΣΑ

Γλώσσες του κόσμου

Οι Έλληνες λένε αέρας και άνεμος, οι αγγλόφωνοι   air και wind στην αγγλική,

Για τους Τούρκους ο αέρας είναι hava, χαβά – τη λέξη τη χρησιμοποιούν μεταφορικά και οι Έλληνες. Για τον άνεμο λένε rüzgar , ενώ στην αλβανική ο αέρας είναι αγέρ  ajër,  και ο άνεμος era. Από κει και πέρα

ΣΕ ΓΛΩΣΣΕΣ ΛΑΤΙΝΙΚΕΣ

air, vent στη γαλλική  aire, viento στα ισπανικά    aria, vento στα ιταλικά

ar, vento  λένε οι Πορτογάλοι   aer, vânt οι Ρουμάνοι

ΣΕ ΓΛΩΣΣΕΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ

Luft, Wind στα γερμανικά lucht, wind, ολλανδικά luft vind σουηδικά

luft vind δανέζικα       air vind νορβηγικά

ΣΕ ΓΛΩΣΣΕΣ ΣΛΑΒΙΚΕΣ   Με λατινική γραφή

powietrze , wiatr  πολωνικά     vzduchu, vítr  τσέχικα

zrak, vjetar  κροάτικα    zraka, veter σλοβένικα

Με κυριλλική γραφή

воздуха, ветер ρώσικα    въздух, вятър βουλγάρικα    ваздух, вјетар σέρβικα

ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ

levegő, szél ουγγρικά       ilmassa, tuuli φιλανδικά

Η απάντηση του Μπομπ Ντύλαν

Έβλεπε τον άνεμο να εισχωρεί στη γλώσσα και να την οδηγεί σε μεταφορές. Του άρεσε το ΠΟΙΟΣ ΚΑΛΟΣ ΑΝΕΜΟΣ Σ’ ΕΦΕΡΕ καθώς και το ΘΑ ΣΠΕΙΡΕΙ ΑΝΕΜΟΥΣ ΚΑΙ ΘΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙ ΘΥΕΛΛΕΣ,   το ΑΝΕΜΟΜΑΖΩΜΑΤΑ και ΑΝΕΜΟΣΚΟΡΠΙΣΜΑΤΑ το υπονοούμενο της ταινίας ΟΣΑ ΠΑΙΡΝΕΙ Ο ΑΝΕΜΟΣ – Gone by the WIND – καθώς και της Ο Άνεμος Χορεύει Το Κριθάρι The Wind That Shakes the Barley

και πάνω απόλα εκείνο το

Blowin' In The Wind του Bob Dylan

How many roads must a man walk down   Before you call him a man?
Yes, 'n' how many seas must a white dove sail   Before she sleeps in the sand?
Yes, 'n' how many times must the cannon balls fly   Before they're forever banned?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,   The answer is blowin' in the wind.

How many years can a mountain exist                         Before it's washed to the sea?
Yes, 'n' how many years can some people exist          Before they're allowed to be free?

Yes, 'n' how many times can a man turn his head,       Pretending he just doesn't see?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,     The answer is blowin' in the wind.

How many times must a man look up                Before he can see the sky?
Yes, 'n' how many ears must one man have     Before he can hear people cry?
Yes, 'n' how many deaths will it take till he knows      That too many people have died?
The answer, my friend, is blowin' in the wind,     The answer is blowin' in the wind.

Ποίηση ελληνική. Άνεμος και τραγούδι

Οι έλληνες ποιητές απέναντι στον ΑΝΕΜΟ αφουγκράζονται τα υγρά που του λείπουν και συχνά προτιμούν να  τον λένε  ΑΕΡΑΚΙ που φυσά ή ΑΓΕΡΑ .  

Κι αν ο ΑΓΕΡΑΣ  φυσά, δε μας δροσίζει
κι ο ίσκιος μένει στενός κάτω απ' τα κυπαρίσσια
Γιώργος Σεφέρης

Το 'δερνε ΑΓΕΡΑΣ κι η βροχή                       

μα ήταν λιμάνι κι αγκαλιά και γλυκιά απαντοχή

Αχ, το σπιτάκι μας, κι αυτό είχε ψυχή.

Τάσος Λειβαδίτης

Φύσα αεράκι, φύσα με, μη χαμηλώνεις ίσαμε

να δω στην Κρήτη μια κορφή, που έχω μανούλα κι αδελφή

Νίκος Γκάτσος

Φύσηξε αεράκι, δρόσισε και πάρε με          

κι απ’ τη Σαλονίκη στις Κυκλάδες βγάλε με

Γιώργος Ζήκας

γιατί είμαι ΑΓΕΡΑΣ που φυσά

μέσα στης πόλης τα στενά

και κάνει τα γερμένα φύλλα να θροίζουν

Δημήτρης Παναγόπουλος

Πηγή: users.sch.gr

Thessaloniki Arts and Culture http://www.thessalonikiartsandculture.gr

 Κι εδώ θα συπληρώσω εγώ το υπέροχο τραγούδι ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΟΥ ΤΑ  ΦΤΕΡΑ  https://youtu.be/5ZOUrYh-jYQ  Σε στίχους της αγαπημένης μου Ρούλας Σμαραγδάκη

Δημήτρης Νατσιός: "Φωνάζω ελληνικά κι ούτε που μ’ αποκρίνεται κανείς"

Δημήτρης Νατσιός:
"Φωνάζω ελληνικά κι ούτε που μ’ αποκρίνεται κανείς"

«Τ΄αγγειά γινήκαν θυμιατά
και τα σκατά λιβάνι
οι γύφτοι γίναν δήμαρχοι
κι οι κλέφτες καπετάνιοι»
Γ. Σουρής

Γυρίζεις σαν άνθρωπος το μεσημέρι, το βράδυ στο σπίτι σου.
Λαχταράς την γαλήνη, την θαλπωρή, την

ανάπαυση του ιδιωτικού σου κάστρου.
Καταπώς συνηθίζεται, μαζί με τους οικείους, σε «υποδέχεται» το ανύστακτο και ακάματο τηλεοπτικό μάτι.
Συν γυναιξί και τέκνοις στυλώνεις, ασυναίσθητα, το βλέμμα σου στο μεσημεριανό - βραδινό πρόγραμμα των καναλιών.




(Οι δημοσκοπικές έρευνες κατατάσσουν την μεσημεριανή ζώνη, σ’ αυτήν με τις υψηλότερες θεαματικότητες).

Την ώρα, λοιπόν, της ευλογημένης οικογενειακής σύναξης, επιλέγουν οι κερδέμποροι του θεάματος για να προβληθεί ό,τι ευτελές και βορβορώδες κυκλοφορεί στην ελληνική τηλεόραση.
Όλα σχεδόν τα ιδιωτικά κανάλια, μιμούμενα φτηνιάρικες, κουτσομπολίστικες «αμερικανιές» (εκπομπές), ανέλαβαν εργολαβικά να παιδαγωγήσουν την ελληνική οικογένεια στην χυδαιότητα και την προστυχιά.

Το σκηνικό ίδιο και απαράλλαχτο παντού.

Μία παρουσιάστρια-εμπόρευμα γυναικείο, οπισθοτεταμένο και ημίγυμνο, για να θωπεύει τις καταχωνιασμένες φαντασιώσεις των απανταχού στερημένων, πλαισιωμένη από ένα παρδαλό ανθρώπινο συνονθύλευμα. Το συνονθύλευμα αυτό, υπακούοντας στην λογική των ποσοστώσεων, αντιπροσωπεύει όλη την ελληνική κοινωνία.

Απαραιτήτως δύο ή τρεις θηλύγλωσσοι, που διαφημίζουν κορδωμένοι το «κουσούρι» τους.

Καναδυό φτιασιδωμένα και ψιμυθιωμένα γραϊδια, κάτι σαν «ανακομιδή λειψάνων» της πάλαι ποτέ καλής ελληνικής τηλεόρασης.

Νεαρές με μισοανασηκωμένες μικροφούστες, που ονειρεύονται χρυσή, γρήγορη καριέρα –όνειρο ζωής- ελεύθερες από αναστολές και λοιπές... μικροαστικές αρετές.

Και ένα-δύο ξεθυμασμένα,παλιμπαιδίζοντα γερόντια, τύπου Κωστόπουλου, που υποδύονται, αξιογέλαστα ή αξιοδάκρυτα, τους μοσχόμαγκες.

Όλο αυτό το τιποτολόγο κράμα, χωρίς πολλή προσπάθεια, διασκεδάζει την ελληνική οικογένεια, χρησιμοποιώντας, ως πρώτη ύλη, λάσπη και σπέρμα ανακατωμένα, καλλιεργώντας στον κοινωνικό βίο τον κυρακατινισμό . Χαρακτηριστικό του αγοραίου ήθους και του παρδαλογενούς ύφους είναι ο τίτλος των σκουπιδο-εκπομπών. (Παρελαύνουν οι Ζήνες, οι Τατιάνες, οι... labires,oι menioi ).

Κατανοείς αμέσως ότι το όλο εγχείρημα, εκείνο που προπαγανδίζει συστηματικά, είναι το πνεύμα μιας καθημερινότητα, συνοψιζόμενης σε ευχάριστες «μαλακιούλες», κατά την αποκαλυπτική διατύπωση ενός βαθυστόχαστου «σχολιαστή». Οι τηλεοπτικές αυτές εκπομπές-εκκενώσεις (για να δικαιολογηθεί και το τετράστιχο του Σουρή στον πρόλογο του άρθρου) μετατρέπουν τον κόσμο σε κλειδαρότρυπα. Κλειδαρότρυπα κοσμικού παρουσιολογίου, κακεντρεχών υπονοουμένων, εκχαυνωτικού χαβαλέ για την μόδα, τον πλούτο, την καλλιτεχνία, όλα καρυκευμένα με σεξοπικάντικα αρτύματα και τετριμμένες φαντασιώσεις για όλα τα γούστα.

Οι συνέπειες όλης αυτής της αισχρότητας είναι καταστρεπτικές. Εθίζονται βαθμιαία μικροί και μεγάλοι στην μικροπρέπεια, την κατάκριση, και το κουτσομπολιό, κατηχούνται στον καταναλωτισμό και την απληστία. Εγκληματικές, κυριολεκτικά, είναι οι συνέπειες για τα παιδιά (κι αυτό λόγω της απουσίας ή της ανοχής των γονέων).

Μια όμως παραπομπή στο «αρχαίο πνεύμα» κρίνεται απαραίτητη. Ο Πλάτωνας στην «Πολιτεία» του κατέκρινε ποιητές και πεζογράφους που εκθείαζαν την βία, την παραλυσία, την ανηθικότητα. Τους καταδικάζει ως διδασκάλους της νεότητας, γιατί παρουσιάζουν στα έργα τους ανθρώπους άδικους και όμως ευτυχισμένους, και αντίθετα χρηστοήθεις αλλά δυστυχείς που ισχυρίζονται πως η αδικία ωφελεί, όταν δεν αποκαλύπτεται («...ότι εισίν άδικοι μεν ευδαίμονες πολλοί, δίκαιοι δε άθλιοι και ως λυσιτελές το αδικείν, εάν λανθάνη». 392 β). Βάζει στο στόμα του Σωκράτη να λέει στον Αδείμαντο πως όταν οι νέοι ακούνε –σήμερα βλέπουν- αφηγήσεις για ελεεινή συμπεριφορά θεών και ηρώων –τα σημερινά τηλεοπτικά νούμερα- και δεν αγανακτούν «θα καταντήσουν να μην θεωρούν ανάξιο να διαπράττουν τα ίδια και εκείνοι, που στο κάτω-κάτω είναι άνθρωποι».

Κι αν αυτό δεν είναι εμφανές, ο άμεσος επηρεασμός από την τηλεοπτική αθλιότητα καταφαίνεται στην γλώσσα. («Πού έμαθε να βρίζει;» ρωτούν πολλές φορές εμβρόντητοι οι γονείς). Η γλώσσα της τηλεόρασης είναι ανάπηρη, ανεξέλεγκτη, κακοποιημένη και πολλές φορές υβρεοβωμολοχική.

Και αυτή η γλώσσα περνάει στα παιδιά.

Στην πιο ευαίσθητη περίοδο της γλωσσικής του εκπαίδευσης το ανυπεράσπιστο και απομονωμένο μπροστά στην τηλεόραση παιδί, «διδάσκεται» κατακρεουργημένο τον ελληνικό λόγο.
Έχει ειπωθεί πολύ εύστοχα πως για το παιδί σήμερα η τηλεόραση έχει γίνει τρίτος γονέας και μητρική του γλώσσα δεν είναι πια η γλώσσα της μητέρας αλλά της τηλεόρασης.
Μία γλώσσα φτωχή και φτηνή σε λέξεις αλλά πλούσια και ελκυστική σε εικόνες. Ίσως αυτά φαίνονται κάπως χιμαιρικά.
Ίσως.
Όσοι όμως είμαστε μέσα στην τάξη μιλούμε «εκ πείρας». Και αυτή η «ιδίοις όμμασι» πείρα είναι αποκαρδιωτική.

(Τούτη την εποχή, που κάθε βράδυ τα μυαλά των Ελλήνων «παιδαγωγούνται»-αλέθονται στην "πατάω επί πτωμάτων", αγωγή του «Survivor», με αυτό το κρανιοκενές κοπάδι των γυμνοσάλιαγκων «παικτών» και απολαμβάνουν την κνίσσα της απύθμενης ανοησίας, τα παιδιά στο σχολείο -«ον μιμητικότατο» κατά τον Αριστοτέλη, το παιδί- στους αύλειους χώρους χωρίζονται σε μαχητές και διάσημους και διαγωνίζονται με έπαθλο το κολατσιό τους.
Ποιος φταίει; Από γενιά σε γενιά κληροδοτείται η παρακμή και η αποσύνθεση της πάλαι ποτέ ελληνικής κοινωνίας).

Και γιά επανέλθουμε στην γλώσσα.

«Ο άνθρωπος», λέει ο Μπρεχτ, «για να νιώσει άνθρωπος πρέπει να τον φωνάξεις». Να τον πεις άνθρωπο.

«Το παιδί αν δεν ακούσει να μιλάνε για αγάπη, δεν θα νιώσει αγάπη. Αν δεν ακούσει να του μιλάνε γιά αξίες, δεν θα αισθανθεί την ανάγκη να αγωνιστεί γιa αξίες. Κι έτσι ποτέ δεν θα γίνει παιδί με αξία». (Σ. Καργάκος, «Αλεξία», σελ. 142).

«Μία-μία σβήνουν από την γλώσσα μας λέξεις μεγάλες, όπως η τιμή, η αξιοπρέπεια, η αγνότητα, η αρετή, η φιλία και δεν αισθανόμαστε πως το να λείπουνε από το στόμα μας οι τέτοιες λέξεις, σημαίνει πως σβήσανε από μέσα μας οι ευγενέστερες φλέβες του ανθρώπινου μεγαλείου» γράφει ο Κόντογλου στην «Βασάντα».

(Έχω γράψει και το ξαναγράφω πώς ποτέ δεν άκουσα μαθητή μέσα στην τάξη να μεταφέρει εξωσχολικές εμπειρίες ή γνώσεις, χωρίς να αρχίζει τον λόγο του με την εξής στερεότυπη πια φράση «κύριε, είδα στην τηλεόραση»).

Θα κλείσω με μια παρατήρηση. Θα θυμούνται οι παλαιότεροι αναγνώστες πώς στα παλιά αναγνωστικά κυριαρχούσε το κείμενο και η εικόνα ήταν δευτερεύουσας σημασίας.
Στα νέα αναγνωστικά, επικρατεί η εικόνα και υποσκελίζεται το κείμενο, ο λόγος.

Αυτή η αλλαγή δεν έγινε τυχαία.

Η σημερινή γενιά της εικόνας, της τηλεόρασης, δυσανασχετεί με τον γραπτό λόγο, γιατί αυτός απαιτεί σκέψη και μόχθο για κατανόηση.
Η εικόνα είναι εύκολη, αλλά «τρώει», ακρωτηριάζει τον λόγο.
Ίσως στο μέλλον αντικατασταθεί ο δάσκαλος, από μία τεράστια οθόνη στην θέση του πίνακα, όπου θα «παίζεται» το μάθημα. («Φωνάζω ελληνικά κι ούτε που μ’ αποκρίνεται κανείς», κραυγάζει προφητικά ο Ελύτης).

Ανδρώνεται μια γενιά, που βλέπει το... Survivor, αλλά δεν θα ξέρει πώς να επιβιώνει.

Το διαβάσαμε από το: «Τ΄αγγειά γινήκαν θυμιατά και τα σκατά λιβάνι οι γύφτοι γίναν δήμαρχοι κι οι κλέφτες καπετάνιοι» http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2017/08/blog-post_4317.html#ixzz4roruEXze

Απλά… σε Ευχαριστώ!

Θοδωρής Γιαννόπουλος

Τροφή για Σκέψη

 

Την σημερινή μου προσευχή, αποφάσισα να την μοιραστώ μαζί σας, να την γράψω έτσι όπως την νοιώθω να βγαίνει από μέσα μου. Ίσως κάποιοι να ταυτιστείτε μαζί μου, άλλοι πάλι να νομίσετε ότι ξαφνικά τρελάθηκα και άρχισα να γράφω αδιάφορα ξενέρωτα άρθρα απλά και μόνο για να γράψω κάτι. Αυτό, για μένα είναι κατάθεση ψυχής, και αρχίζει με μια ευχαριστία προς τον Θεό.
– Σε ευχαριστώ Θεέ μου, για το πολύτιμο δώρο το οποίο απλόχερα μου έδωσες. Την Αγάπη. Την ικανότητα να μπορώ να αγαπώ αληθινά, ελεύθερα και χωρίς όρους ή προϋποθέσεις.
– Σε ευχαριστώ που έχεις κάνει την καρδιά μου ανοιχτή και μπορεί να αγκαλιάζει ακόμα κι όσους την στενοχωρούν ή δεν της φέρονται καλά.
– Σε ευχαριστώ για το μεγαλείο της στοργής που έχεις βάλει στην καρδιά μου και μπορώ να απλώνω ένα χέρι βοηθείας σε όποιον το χρειαστεί ή το ζητήσει.
– Σε ευχαριστώ που στις δύσκολες στιγμές των άλλων μπορώ και στέκομαι δίπλα τους σαν αληθινός φίλος, σαν άνθρωπος που με αγάπη, προσοχή και φροντίδα βοηθώ να ξεπεράσουν οτιδήποτε τους ταλαιπωρεί, που έστω και μια μικρή μου κουβέντα θα μπορέσει να φέρει το χαμόγελο στα χείλη τους.
– Σε ευχαριστώ που με έμαθες να αγαπώ τους γύρω μου χωρίς αντάλλαγμα και που μπορώ να τους κρατώ το χέρι στη δυσκολία, στον πόνο, στην ανάγκη να είμαι εκεί.
– Σε ευχαριστώ που μου έχεις δείξει τον δρόμο να μπορώ να οδηγώ τους άλλους σε αισιόδοξα μονοπάτια, σε φωτεινά σημεία που μόνο κοντά Σου μπορούν να οδηγήσουν.
– Κυρίως σε ευχαριστώ για όλα όσα με έχεις κάνει να νιώθω απόψε και πάντα, για την αγάπη που η καρδιά μου αυτή τη στιγμή νιώθει, για όλες τις φορές που κοιτάζω το πρόσωπό μου στον καθρέπτη και βλέπω μια γαλήνια φυσιογνωμία.
– Σε ευχαριστώ πάνω από όλα γιατί έχω συνειδητοποιήσει πόσο τυχερός κι ευλογημένος είμαι, που μπορώ και αγαπώ τους άλλους, τον εαυτό μου και Εσένα.
– Απλά…    σ΄ευχαριστώ !!!

  Για τον συγγραφέα

Συγγραφέας Θοδωρής Γιαννόπουλος

Κάθε κύμα είναι ένας ψίθυρος της θάλασσας, ένα αιώνιο τραγούδι γραμμένο σε μια παρτιτούρα που μόνο η καρδιά μπορεί να διαβάσει. Μελωδία που ταξιδεύει σε μακρινούς τόπους, με ανθρώπους τόσο διαφορετικούς μα συνάμα τόσο ίδιους. Στην απλότητα της θάλασσας χάνεσαι, αντικρίζοντας τα κρυφά συναισθήματα. Στον απέραντο γαλάζιο ορίζοντα που κερνά, τα μάτια μεθάνε, και για όσο διαρκεί η μέθη το μυαλό αγκαλιάζει τη καρδιά.